{"id":22758,"date":"2021-01-11T10:02:31","date_gmt":"2021-01-11T09:02:31","guid":{"rendered":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/?p=22758"},"modified":"2021-03-09T10:48:42","modified_gmt":"2021-03-09T09:48:42","slug":"mo-riidocoavdinraddi-sahtta-veahkehit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/samegiella\/mo-riidocoavdinraddi-sahtta-veahkehit\/","title":{"rendered":"Mo riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 veahkehit?"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<strong><a href=\"#nordsamisk\">Davvis\u00e1megiella (Nordsamisk)<\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"#lulesamisk\">Julevs\u00e1megiellaj (Lulesamisk)<\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"#sorsamisk\">\u00c5arjelsaemien (S\u00f8rsamisk)<\/a><\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<h3><a id=\"nordsamisk\"><\/a>Davvis\u00e1megiella (Nordsamisk)<\/h3>\n<h2>Mo riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 veahkehit?<\/h2>\n<p><strong>Liv\u010d\u010det go h\u00e1liidan jearrat moadde ga\u017ealdaga sus gii veagalv\u00e1lddii dahje ill\u00e1stii du, oadjebas birrasis ja bearr\u00e1igeah\u010du vuolde? Dahje muitalit vearredahkk\u00e1i mo vearredahku \u010duozai dutnje? D\u00e1idd\u00e1t h\u00e1liidit soahpat suinna mo doai galgabeahtti servvo\u0161tallat boahtte\u00e1iggis? Riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 l\u00e1h\u010dit dili d\u00e1kk\u00e1r deaivvademiide.<\/strong><\/p>\n<p>Muhtumiidda lea veahkav\u00e1lddi dahje ill\u00e1steami gie\u0111ahallama oassin deaivvadit vearredahkkiin fas oadjebas birrasis. Riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 veahkehit v\u00e1ldit oktavuo\u0111a nuppiin beal\u00e1la\u010d\u010dain \u2013 ja goh\u010d\u010dut, r\u00e1hkkanit ja jo\u0111ihit d\u00e1kk\u00e1r l\u00e1h\u010d\u010dojuvvon deaivvadeami.<\/p>\n<p>D\u00e1kk\u00e1r s\u00e1gastallamat ja \u010duovvoleapmi lea okta molssaeaktu \u2013 dahje las\u00e1hus \u2013 d\u00e1b\u00e1la\u0161 r\u00e1\u014bgg\u00e1\u0161tusprosessii. Deaivvadeami ulbmil riido\u010doavdinr\u00e1\u0111is lea:<\/p>\n<ul>\n<li>buorebut \u00e1immahu\u0161\u0161at gill\u00e1jeaddji<\/li>\n<li>gie\u0111ahallat luohtt\u00e1mu\u0161rihkkuma ja billa\u0161uvvan oktavuo\u0111aid dialoga bokte gaskal gill\u00e1jeaddji ja vearredahkki<\/li>\n<li>eastadit veahkav\u00e1lddi d\u00e1hp\u00e1huvvamis fas<\/li>\n<\/ul>\n<p>Muhtumat d\u00e1rbba\u0161it muitalit mo vearredahku \u010duozai sidjiide \u2013\u00a0dahje jearrat ga\u017ealdagaid maidda du\u0161\u0161e vearredahkki s\u00e1htt\u00e1 v\u00e1stidit. Go veahkav\u00e1ldi lea d\u00e1hp\u00e1huvvan olbmuid gaskkas geat dovddadit ja geat galget gulahallat boahtte\u00e1iggis, de s\u00e1htt\u00e1 deaivvadeapmi dagahit eanet oadjebasvuo\u0111a, ja dii s\u00e1httibehtet soahpat praktihkala\u0161 \u00e1\u0161\u0161iid.<\/p>\n<p>Ulbmil ii leat ahte dii galgabehtet \u0161addat ovttaoaivilii, muhto ahte goappa\u0161at bealit besset h\u00e1llat, guldalit ja v\u00e1rra maidd\u00e1i s\u00e1vvat mo dii galgabehtet gulahallat boahtte\u00e1iggis. Gill\u00e1jeaddj\u00e1i s\u00e1httet deaivvadeamit dagahit oadjebasat boahtte\u00e1iggi, ja vearredahkk\u00e1i s\u00e1htt\u00e1 leat deh\u00e1la\u0161 \u010dorget \u00e1\u0161\u0161i ja v\u00e1ldit ovddasv\u00e1st\u00e1dusa das mii lea d\u00e1hp\u00e1huvvan, vai earret ear\u00e1 billa\u0161uvvan gaskavuo\u0111aid s\u00e1htt\u00e1 njulget. Beal\u00e1la\u010d\u010dat \u2013 ovttas l\u00e1h\u010d\u010diiguin \u2013 s\u00e1httet \u0161iehtadit deaivvadit m\u00e1\u014bgii jus dan h\u00e1liidit.<\/p>\n<blockquote><p>Muhtumiidda lea veahkav\u00e1lddi dahje ill\u00e1steami gie\u0111ahallama oassin deaivvadit vearredahkkiin fas oadjebas birrasis.<\/p><\/blockquote>\n<p>Olu \u00e1\u0161\u0161it bohtet politiijain, muhto don s\u00e1ht\u00e1t ie\u0161 maidd\u00e1i v\u00e1ldit oktavuo\u0111a riido\u010doavdinr\u00e1\u0111iin doppe gos \u00e1sat. Jus \u00e1\u0161\u0161\u00e1i lea mearriduvvon lahkonangielddus, de fertejit \u0161iehtadusat mat leat dahkkon riido\u010doavdinr\u00e1\u0111is, leat mearriduvvon lahkonangildosa r\u00e1mmaid siskkobealde.<\/p>\n<h3>Mo riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i barg\u00e1<\/h3>\n<p>Riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i lea eaktod\u00e1htola\u0161, nu ahte goappa\u0161at beal\u00e1la\u010d\u010dat galgaba miehtat deaivvadit. Go miehtan lea vi\u017e\u017eojuvvon, de l\u00e1h\u010d\u010dit ri\u014bgejit vuos gill\u00e1jeaddj\u00e1i ja dasto vearredahkk\u00e1i \u0161iehtadit \u00e1iggi r\u00e1hkkanan\u010doahkkimii ja l\u00e1h\u010d\u010dojuvvon \u010doahkkimii. D\u00e1kk\u00e1r \u00e1\u0161\u0161iin leat guokte l\u00e1h\u010d\u010di \u2013 d\u00e1vj\u00e1 okta goapp\u00e1ge sohkabealis. L\u00e1h\u010d\u010dit galget leat beal\u00e1tkeahtt\u00e1 ja sii galget \u00e1rvvusatnit goappa\u0161iid beal\u00e1la\u010d\u010daid. Leat beal\u00e1tkeahtt\u00e1 ii mearkka\u0161 du\u0161\u0161indahkat veahkav\u00e1lddi, ill\u00e1steami dahje \u00e1itagiid. Go \u00e1\u0161\u0161i lea joavdan riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111\u00e1i, de lea sihke vuolggasadji ja vuord\u00e1mu\u0161 ahte vearredahkki v\u00e1ld\u00e1 ovddasv\u00e1st\u00e1dusa vearredagus.<\/p>\n<p>R\u00e1hkkanans\u00e1gastallamis, mii \u010da\u0111ahuvvo vai \u010doahkkin lea einnostahtti dutnje ja mii \u010da\u0111ahuvvo goappa\u0161iid beal\u00e1la\u010d\u010daiguin (nuppi beal\u00e1la\u017e\u017eii ii muitaluvvo s\u00e1gastallan\u00e1iggi birra), \u010dielggaduvvo maidd\u00e1i lea go d\u00e1rbu doarjjaolbmuide, sihke priv\u00e1hta ja profe\u0161unealla fierpm\u00e1dagas \u2013 ja oa\u017e\u017eut ovdan m\u00e1n\u00e1id oaiviliid dalle go dat lea \u00e1igeguovdil. R\u00e1hkkanans\u00e1gastallama f\u00e1tt\u00e1t leat:<\/p>\n<ul>\n<li>Mat vuorja\u0161umit\/vuord\u00e1mu\u0161at\/d\u00e1rbbut dus leat \u010doahkkimii?<\/li>\n<li>Geaidda ear\u00e1ide j\u00e1hk\u00e1t guoskat?<\/li>\n<li>Diehtojuohkin das mii galg\u00e1 d\u00e1hp\u00e1huvvat \u010doahkkimis, maid ga\u017ealdagaid don oa\u010d\u010dut ja ear\u00e1 bealit maid birra ferte h\u00e1llat ovdal \u010doahkkima.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ovdal \u010doahkkima, \u010doahkkima \u00e1igge ja \u010doahkkima ma\u014b\u014b\u00e1 eai leat beal\u00e1la\u010d\u010dat goassige okto vuordinlanjas dahje \u010doahkkinlanjas. L\u00e1h\u010d\u010di lea \u00e1lo das \u2013 ja sii maidd\u00e1i fuolahit beal\u00e1la\u010d\u010daid guo\u0111\u0111it \u010doahkkima ie\u0161gu\u0111et \u00e1ig\u00e1i.<\/p>\n<p>Sis, geat barget riido\u010doavdinr\u00e1\u0111is, lea j\u00e1vohisvuo\u0111ageasku ja sii h\u00e1llet d\u00e1rogiela. Veahkki s\u00e1htt\u00e1 maidd\u00e1i f\u00e1llojuvvot ea\u014bgalsgillii, ja s\u00e1htt\u00e1 maidd\u00e1i ordnet dulkonveahki. L\u00e1h\u010d\u010dit leat d\u00e1b\u00e1la\u0161 olbmot ja o\u017e\u017eot sierra oahpahusa riido\u010doavdinr\u00e1\u0111is. Lea m\u00e1ksojuvvon \u00e1mm\u00e1t, ja persovnnala\u0161 heivvola\u0161vuohta deattuhuvvo, muhto ii g\u00e1ibiduvvo form\u00e1lala\u0161 oahppu. L\u00e1h\u010d\u010dit fertejit leat badjel 18 jagi, ja sis galg\u00e1 leat moaitemeahttun duog\u00e1\u0161.<\/p>\n<p>Riido\u010doavdinr\u00e1\u0111i ruhtada st\u00e1hta, ja f\u00e1laldat lea nuvtt\u00e1 ja g\u00e1vdno mieht\u00e1 riikka. <a href=\"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/alle-hjelpetilbud\/\">Oza riido\u010doavdinr\u00e1\u0111i doppe gos don \u00e1sat Alle hjelpetilbud-siiddus neahttab\u00e1ikkis dinutvei.prod.dekodes.no<\/a> (russe konfliktr\u00e5d \u00abType tilbud\u00bb vuolde)<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.konfliktraadet.no\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">S\u00e1ht\u00e1t lohkat eanet riido\u010doavdinr\u00e1\u0111i birra sin ie\u017easet neahttasiidduin<\/a>.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr \/>\n<h3><a id=\"lulesamisk\"><\/a>Julevs\u00e1megiellaj (Lulesamisk)<\/h3>\n<h2>Majna m\u00e1htt\u00e1 rijddotjoavddemr\u00e1de viehkedit?<\/h2>\n<p><strong>La gus goassak \u00e1j\u00e1dallam luluj vuogas gatj\u00e1dallat sujsta gut duv vah\u00e1gahtij jali r\u00e5htsatjij n\u00e1gin gatj\u00e1lvis\u00e1jt jasska birrasin ja vuogas h\u00e1men? Jali subtsastit sunji majt d\u00e1t d\u00e1hp\u00e1dus dujna dag\u00e1j? Soajtt\u00e1 sid\u00e1 sjiehtadallat sujna g\u00e5ktu galggabihtte \u00e6jvvalit \u00e5vdd\u00e5lijguovlluj? Rijddotjoavddemr\u00e1de m\u00e1htt\u00e1 dilev l\u00e1htjet d\u00e1kkir tj\u00e5hkanimijda.<\/strong><\/p>\n<p>Soabm\u00e1sijda soajtt\u00e1 iejvvit vierredahkkev jasska birrasin liehket oassen g\u00e5ktu bierggit vah\u00e1gahttema ja r\u00e5htsatijme ma\u014b\u014bela. Rijddotjoavddemr\u00e1de m\u00e1htt\u00e1 viehkedit d\u00e5jna nuppijn aktijvuodav v\u00e1lldet &#8211; ja g\u00e5httjot, g\u00e1rvedit ja j\u00e5dedit d\u00e1kkir hiebaduvvam tj\u00e5hkanimev.<\/p>\n<p>D\u00e1kkir s\u00e1gastallama ja tjuovvolibme la vejulasjvuohta &#8211; jali duodde &#8211; d\u00e1b\u00e1lasj str\u00e1ffapros\u00e6ssaj. Rijddotjoavddemr\u00e1de tj\u00e5hkanime ulmme la:<\/p>\n<ul>\n<li>sihkarasstet jut bahojduvvam buoremus l\u00e1hk\u00e1j v\u00e1rajda v\u00e1ldeduvv\u00e1<\/li>\n<li>luoht\u00e1dusdoadjemav ja \u00e1jg\u00e1s boahtemav duollit s\u00e1gastallama baktu bahojduvvama ja vierredahkke gaskan.<\/li>\n<li>hieredit r\u00e5htsatjimijt \u00e5d\u00e5sit d\u00e1hp\u00e1duvvamis<\/li>\n<\/ul>\n<p>N\u00e1gina d\u00e1rbahi subtsastit majt d\u00e1hp\u00e1dus la sujna dahkam &#8211; jali gatj\u00e1dit gatj\u00e1lvis\u00e1jt mejt d\u00e5ssju vierredahkke m\u00e1htt\u00e1 v\u00e1sstedit. G\u00e5 vah\u00e1gahttem la d\u00e1hp\u00e1duvvam n\u00e1ginij gaskan gudi nubbe nuppev d\u00e5bddi &#8211; ja gudi h\u00e6httuba \u00e1jg\u00e1s boahtet \u00e5vdd\u00e5lijguovlluj &#8211; de soajtt\u00e1 tj\u00e5hkanibme viehkken ienep jasskavuohtaj \u00e5vdd\u00e5lijguovlluj, ja m\u00e1httebihtte sjiehtadit praktihkalasj \u00e1ssjij birra.<\/p>\n<p>Ep \u00e1jgo galggabihtte guorrasit, valla goapp\u00e1tja bessabihtte s\u00e1gastit, gulldalit ja soajtt\u00e1 s\u00e1vvat g\u00e5ktu \u00e5vdd\u00e5lijguovlluj galggabihtte \u00e1jg\u00e1s boahtet. Bahojduvvamij, soajtt\u00e1 tj\u00e5hkanime doarjjan jasska boahtte\u00e1jgg\u00e1j, ja vierredahkk\u00e1j soajtt\u00e1 la \u00e1jnas tjielgadit ja v\u00e1lldet \u00e5vd\u00e5sv\u00e1sst\u00e1dus\u00e1v dan \u00e5vd\u00e5s mij la d\u00e1hp\u00e1duvvam, v\u00e1j duola degu vas \u00e1jg\u00e1s boaht\u00e1. B\u00e6ss\u00e1 sjiehtadit moaddi \u00e6jvvalit jus la d\u00e1rbbo.<\/p>\n<blockquote><p>Soabm\u00e1sijda soajtt\u00e1 iejvvit vierredahkkev jasska birrasin liehket oassen g\u00e5ktu bierggit vah\u00e1gahttema ja r\u00e5htsatijme ma\u014b\u014bela.<\/p><\/blockquote>\n<p>Edna \u00e1ssje politijjas s\u00e1ddiduvvi, valla besa aj v\u00e1lldet aktijvuodav njuolgga rijddotjoavddemr\u00e1dijn g\u00e5nn\u00e5 d\u00e5n \u00e5ro. Jus \u00e1ssjen la guossidimbuorgulvis, de galggi rijddotjoavddemr\u00e1de sjiehtadus\u00e1 dan mierredum guossidimbuorgulvis\u00e1 bir\u00e1stag\u00e1jt tjuovvot.<\/p>\n<h3>G\u00e5ktu rijddotjoavdder\u00e1de bargg\u00e1<\/h3>\n<p>Rijddotjoavddemr\u00e1d\u00e1j besa iesj mierredit jus sid\u00e1, danen galggi goapp\u00e1tja biele guorrasit \u00e6jvvalit. G\u00e5 la guorrasam, de bargge vuostatjin ri\u014b\u014bguji bahojduvvamij, ja de vierredahkk\u00e1j, ja sjiehtadit goassa \u00e6jvvalit. D\u00e1kkir \u00e1ssjijn li guokta bargge, \u00e1lu goabb\u00e1k sjierves. Bargge galggi liehket vierruha, ja goapp\u00e1tjijt bielijt vuogas l\u00e1hk\u00e1j giehtadallat.\u00a0 Vierruhin liehket ij merkaha d\u00e5ssjen adnet vah\u00e1gahttemav, r\u00e5htsatjimev jali nihtodimijt. G\u00e5 \u00e1ssje la rijddotjoavddemr\u00e1d\u00e1j boaht\u00e1m de vuordeduvv\u00e1 vierredahkke v\u00e1lld\u00e1 \u00e5vd\u00e5sv\u00e1sst\u00e1dus\u00e1v dago \u00e5vd\u00e5s mejt la dahkam.<\/p>\n<p>\u00c5vdd\u00e5s\u00e1gastallamin, mij tjad\u00e1duvv\u00e1 v\u00e1j tj\u00e5hkanibme galgg\u00e1 tjielgas dunji ja tjad\u00e1duvv\u00e1 sierra \u00e1ssje bielijda (nubbe bielle \u00e1ssjen ij diede goassa \u00e5vdd\u00e5tj\u00e5hkanibme la), de tjielgaduvv\u00e1 aj makta la d\u00e1rbbo doarjjaulmutjijda, sihke priv\u00e1hta ja profesjon\u00e1lla v\u00e6rm\u00e1dag\u00e1s &#8211; aktan l\u00e5pptit m\u00e1n\u00e1j jienav d\u00e1rbo milta. \u00c5vdd\u00e5s\u00e1gastallama tiem\u00e1 li:<\/p>\n<ul>\n<li>Juorrulime\/vuorddemus\u00e1\/d\u00e1rbo tj\u00e5hkanime h\u00e1rr\u00e1j?<\/li>\n<li>Gudi iehtj\u00e1da duv mielas guoskaduvvi?<\/li>\n<li>Diedo dan birra mij galgg\u00e1 tj\u00e5hkanimen d\u00e1hp\u00e1duvvat, makkir gatj\u00e1lvis\u00e1jt oattjo ja ietj\u00e1 \u00e1ssje maj birra galgg\u00e1 s\u00e1hkadit \u00e5vdd\u00e5l tj\u00e5hkanime.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tj\u00e5hkanime \u00e5vdd\u00e5la, nalluj jali ma\u014b\u014bela \u00e6hppe la goassak guovtu vuorddemin jali tj\u00e5hkanimlanj\u00e1n. Bargge la agev d\u00e5ppe dunnu siegen &#8211; ja g\u00e1httiba aj jut tj\u00e5hkanimes vuolggebihtte goabb\u00e1k vuoron.<\/p>\n<p>Juohkkahattjan gut Rijddotjoavddemr\u00e1den bargg\u00e1 la sj\u00e1vodisvuohtav\u00e6lggo ja d\u00e1rus. Oattjo aj viehkev ie\u014b\u014bilsgiellaj, ja d\u00e5lkk\u00e5viehkev oattjo jus d\u00e1rbaha. Bargge li sahte ulmutja gudi li \u00e5hpaduvvam. Bargos la m\u00e1kso, ja g\u00e5ktu d\u00e5n la ulmutjin d\u00e6ttoduvv\u00e1, valla \u00e6lla g\u00e1jbb\u00e1dus\u00e1 form\u00e1la \u00e5hpadussaj. Bargge galggi badjel 18 jage ja galgg\u00e1 m\u00e1jnedis v\u00e1jaldus.<\/p>\n<p>Rijddotjoavddemr\u00e1de ruhtaduvv\u00e1 st\u00e1htas, f\u00e1laldahka l n\u00e5vk\u00e5 ja g\u00e1vnnu l\u00e1ndav mieht\u00e1j. <a href=\"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/alle-hjelpetilbud\/\">G\u00e1vna rijddotjoavddemr\u00e1dev g\u00e5nn\u00e5 d\u00e5n \u00e5ro n\u00e6httabielen viehkkef\u00e1laldahka dinutvei.prod.dekodes.no (ruossista &#8220;konfliktr\u00e5d&#8221; bielen &#8220;Type tilbud&#8221;).<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.konfliktraadet.no\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">M\u00e1ht\u00e1 ienebut l\u00e5hk\u00e5t Rijddotjoavddemr\u00e1de birra ietjasa n\u00e6httabielijn.<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><a id=\"sorsamisk\"><\/a>\u00c5arjelsaemien (S\u00f8rsamisk)<\/h3>\n<h2>Mejnie vigkieraerie maahta viehkiehtidh?<\/h2>\n<p><strong>Datne ussjedamme datne maaje lih s\u00efjhteme s\u00e5emies gyhtjelassh gihtjedh d\u00efsse mij v\u00e6dtsoes dov v\u00f6\u00f6ste orreme jallh daaresjimmieh dorjeme, jearsoe byjreskinie j\u00efh hammojne? Jallh d\u00efsse soptsestidh maam heannadimmie datnine darjoeji? Dagke s\u00efjhth latjkoem darjodh dejnie guktie d\u00e5tnoeh edtjeden sinsitnine d\u00e5emiedidh b\u00e5etijen aejkien? Vigkieraerie maahta dagkerh tj\u00e5anghkojde sj\u00efehteladtedh.<\/strong><\/p>\n<p>Naakenidie akte bielie b\u00e5ehtjierdimmeste v\u00e6dtsoesvoeten jallh daaresjimmien m\u00e6nngan s\u00e6jhta \u00e5rrodh dam almetjem gaavnedidh orresistie, jearsoe byjreskinie. Vigkieraerie maahta viehkiehtidh dam mubpiem guejmiem gaskesadtedh \u2013 j\u00efh gohtjedidh, ry\u00f6jrehtidh j\u00efh stuvredh dagkeres tj\u00e5anghkoem.<\/p>\n<p>Dagkerh soptsestallemh j\u00efh d\u00e5arjedimmie leah akte alternatijve \u2013 jallh lissiehtasse \u2013 dan s\u00efejhme bysvehtsprosessese. Ulmie tj\u00e5anghkojne vigkieraeresne lea:<\/p>\n<ul>\n<li>buerebelaakan arhken\u00e6jjam gorredidh<\/li>\n<li>leajhtadimmiem j\u00efh relasjovnh mah skaaram \u00e5\u00e5dtje g\u00efetedidh soptestallemi tj\u00efrrh arhken\u00e6jjan j\u00efh dan gaskem mij dahkojde dorjeme<\/li>\n<li>h\u00f6\u00f6ptedh olles daaresjimmieh orresistie dorjesovvh<\/li>\n<\/ul>\n<p>Naakenh daarpesjieh soptsestidh maam heannadimmie lea dejgujmie dorjeme \u2013 jallh gyhtjelassh gihtjedh mejtie ajve d\u00efhte mij dahkoem dorjeme maahta vaestiedidh. Gosse v\u00e6dtsoesvoete lea sjugniehtovveme naakeni gaskem mah sinsitniem demtieh \u2013 j\u00efh mah tjuerieh sinsitniem gaavnesjidh b\u00e5etijen aejkien \u2013 dellie jearsoesvoete b\u00e5etijen aejkien maahta buerebe sj\u00efdtedh jis dah guaktah gaavnedieh, j\u00efh maehtiej\u00e6gan praktihkeles latjkoeh darjodh.<\/p>\n<p>Ulmie ij leah dijjieh edtjede seamadidh, men g\u00e5abpatjahkh \u00e5adtjoeh soptsestidh, sins\u00e6tnan goltelidh j\u00efh dagke sjaavnjoejgujmie b\u00e5etedh guktie dijjieh edtjebe sins\u00e6tnan d\u00e5emiedidh b\u00e5etijen aejkien. Arhken\u00e6jjese dah gaavnedimmieh maehtieh jearsoes\u00e5bpoe b\u00e5etijem aejkiem sjugniedidh, j\u00efh d\u00efsse mij dahkojde dorjeme maahta vihkele \u00e5rrodh sjeakodh j\u00efh d\u00efedtem vaeltedh dan \u00e5vteste mij sjugniehtovveme, guktie tsoepkemee relasjovnh maehtieh orresistie tseegkesovvedh. Guejmieh \u2013 sj\u00efehteladtijigujmie ektine \u2013 maehtieh seamadidh gellien aejkien gaavnedidh jis dam vaajtelieh.<\/p>\n<blockquote><p>\u00abNaakenidie akte bielie b\u00e5ehtjierdimmeste v\u00e6dtsoesvoeten jallh daaresjimmien m\u00e6nngan s\u00e6jhta \u00e5rrodh dam almetjem gaavnedidh orresistie, jearsoe byjreskinie.\u00bb<\/p><\/blockquote>\n<p>Gellie aamhtesh polliseste seedtesuvvieh, men datne maahtah aaj ry\u00f6ktesth vigkieraerine gaskesadtedh desnie gusnie \u00e5rroeh. Jis guessienihteme aamhtesisnie, dellie latjkoeh mah leah vigkieraeresne dorjesovveme, tjuerieh guessienihtemen mierien sisnjelen \u00e5rrodh.<\/p>\n<h3>Guktie vigkieraerie barka<\/h3>\n<p>Vigkieraerie j\u00efjtjevyljehke, guktie g\u00e5abpegh guejmieh tjuerieh j\u00e5\u00e5hkesjidh gaavnedidh. Gosse j\u00e5\u00e5hkesjimmiem \u00e5\u00e5dtjeme, sj\u00efehteladtijh sijhtieh arhken\u00e6jjine gaskesadtedh tellefovnesne voestegh, dan m\u00e6nngan dejnie mij dahkojde dorjeme, j\u00efh seamadidh t\u00efjjen b\u00efjre \u00e5vtetj\u00e5anghkose j\u00efh sj\u00efehteladteme tj\u00e5anghkose. Dagkerh aamhtesinie s\u00e6jhta g\u00f6\u00f6kte sj\u00efehteladtijh \u00e5rrodh \u2013 daamtaj akte f\u00eferhtede tjoeleste. Sj\u00efehteladtijh edtjieh ov-partiske \u00e5rrodh, j\u00efh sijhtieh g\u00e5abpegh guejmieh seahkaridh. Ovpartiske \u00e5rrodh ij leah v\u00e6dtsoesvoetem, daaresjimmieh jallh aajhtoeh bagatelliseeredh. Gosse aamhtese vigkieraaran b\u00e5ateme dellie d\u00efhte dovne akte aalkoe j\u00efh veanhtadimmie d\u00efhte mij dahkoem dorjeme d\u00efedtem vaalta dan dahkoen \u00e5vteste maam lea dorjeme.<\/p>\n<p>\u00c5vtesoptsestallemisnie, maam tj\u00efrrehte ihke datne edtjh maehtedh veanhtadidh mij tj\u00e5anghkosne heannede, j\u00efh dorjes\u00e5vva akti akti guejmine (mubpie guejmie ij \u00e5adtjoeh tj\u00e5anghkoet\u00efjjen b\u00efjre daejredh), s\u00e6jhta tj\u00efelke sj\u00efdtedh mejtie daerpies d\u00e5arjoe-almetjh meatan utnedh, dovne privaate j\u00efh profesjonelle viermeste \u2013 j\u00efh aaj maanaj g\u00efelem \u00e5vtese lutnjedh desnie gusnie sjy\u00f6htehke. \u00c5vtesoptsestallemen teema lea:<\/p>\n<ul>\n<li>Mah tjoeperdimmieh\/veanhtadimmieh\/daerpiesvoeth dov tj\u00e5anghkose?<\/li>\n<li>Mej jeatjah almetji b\u00efjre v\u00efenhth, aamhtese lea ?<\/li>\n<li>B\u00efevnesh dan b\u00efjre mij tj\u00e5anghkosne sjugnieht\u00e5vva, mah gyhtjelassh datne s\u00efjhth \u00e5adtjodh j\u00efh jeatjah tsiehkieh mej b\u00efjre daerpies soptsestidh tj\u00e5anghkoen \u00e5vtelen.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Tj\u00e5anghkoen \u00e5vtelen j\u00efh m\u00e6nngan j\u00efh mearan tj\u00e5anghkoe lea, guejmieh eah s\u00efjhth g\u00e5essie gih oktegh \u00e5rrodh vuertemetjiehtjielinie jallh tj\u00e5anghkoetjiehtjielinie. Akte sj\u00efehteladtije s\u00e6jhta iktesth st\u00eferesne \u00e5rrodh \u2013 j\u00efh dah sijhtieh aaj hoksedh guejmieh tj\u00e5anghkoem laehpieh joekehts t\u00efjji.<\/p>\n<p>Dah mah Vigkieraerien \u00e5vteste berkieh sjaevehtsvoeted\u00efedtem utnieh j\u00efh n\u00f6\u00f6rjen soptsestieh. Viehkie aaj maahta faalasovvedh englaanteng\u00efelesne, j\u00efh maahta sj\u00efehteladtedh toelhkeveahkan. Sj\u00efehteladtijh leah lek-almetjh j\u00efh j\u00efjtsh lierehtimmiem \u00e5adtjoeh Vigkieraeresne. Daate akte barkoe man \u00e5vteste maaksoem \u00e5\u00e5dtje, j\u00efh leavloe b\u00efejes\u00e5vva persovneles sjiehtelesvoetese, men ij leah naan kr\u00efevenasse byjjes \u00f6\u00f6hpehtimmien b\u00efjre. Sj\u00efehteladtijh tjuerieh bijjelen 18 jaepien b\u00e5eries \u00e5rrodh j\u00efh eevre hijven d\u00e5emiedimmiem utnedh.<\/p>\n<p>Vigkieraerie beetnehvierhtieh \u00e5\u00e5dtje staateste, faalenasse namhtah j\u00efh g\u00e5\u00e5vnese abpe laantesne. <a href=\"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/alle-hjelpetilbud\/\">Gaavnh vigkieraeriem desnie gusnie \u00e5rroeh viehkine ohtsedh s\u00e6jrosne viehkiefaalenasse sijjesne dinutvei.prod.dekodes.no<\/a> (b\u00efejh kroessem s\u00e6jjan konfliktr\u00e5d nuelesne \u00abType tilbud\u00bb)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.konfliktraadet.no\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Maahtah vielie Vigkieraerien b\u00efjre lohkedh j\u00efjtsh nedtes\u00e6jrojne.<\/a>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Davvis\u00e1megiella (Nordsamisk) Julevs\u00e1megiellaj (Lulesamisk) \u00c5arjelsaemien (S\u00f8rsamisk) Davvis\u00e1megiella (Nordsamisk) Mo riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 veahkehit? Liv\u010d\u010det go h\u00e1liidan jearrat moadde ga\u017ealdaga sus gii veagalv\u00e1lddii dahje ill\u00e1stii du, oadjebas birrasis ja bearr\u00e1igeah\u010du vuolde? Dahje muitalit vearredahkk\u00e1i mo vearredahku \u010duozai dutnje? D\u00e1idd\u00e1t h\u00e1liidit soahpat suinna mo doai galgabeahtti servvo\u0161tallat boahtte\u00e1iggis? Riido\u010doavdinr\u00e1\u0111\u0111i s\u00e1htt\u00e1 l\u00e1h\u010dit dili d\u00e1kk\u00e1r deaivvademiide. Muhtumiidda lea veahkav\u00e1lddi dahje<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":25267,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_relevanssi_hide_post":"","_relevanssi_hide_content":"","_relevanssi_pin_for_all":"","_relevanssi_pin_keywords":"","_relevanssi_unpin_keywords":"","_relevanssi_related_keywords":"","_relevanssi_related_include_ids":"","_relevanssi_related_exclude_ids":"","_relevanssi_related_no_append":"","_relevanssi_related_not_related":"","_relevanssi_related_posts":"","_relevanssi_noindex_reason":"","footnotes":""},"categories":[2027,2149],"tags":[],"class_list":["post-22758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-samegiella","category-maniduvvon"],"acf":{"visskjul_tittel":"Skjul tittel","visskjul_breadcrumb":"Vis br\u00f8dsmule","wizard_tittel":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22758"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24513,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22758\/revisions\/24513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinutvei.prod.dekodes.no\/se\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}